News

Σε συνεργασία με τον Αντιπεριφερειάρχη Χαλκιδικής Ιωάννη Γιώργο και με τον Πρόεδρο του Τ.Ο.Χ Γρηγόρη Τάσιο,οι δήμαρχοι της Χαλκιδικής μετέχοντας σε τηλεδιάσκεψη συναποφάσισαν να υποστηρίξουν την έκτακτη καμπάνια τουριστικής προβολής που πρότεινε το Υπουργείο Τουρισμού.

Η δράση θα πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα με τις δράσεις που ήδη εξελίσσει ο Δήμος για την Τουριστική Προβολή του.

Published in Πολιτισμός

Γαλλοφωνία και Χαλκιδική

Από τις αρχές Μαρτίου, κάθε χρόνο, βλέπουμε αφίσες για εκδηλώσεις για τη Γαλλοφωνία στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, αλλά και στην περιοχή μας. Η παρούσα συγκυρία σχετικά με τον COVID-19 έγινε η αιτία, βέβαια, να ακυρωθούν οι εορταστικές εκδηλώσεις που είχαν προγραμματιστεί . Η Εφημερίδα Κασσάνδρα σέβεται τα νέα δεδομένα και πραγματοποιεί μια ιντερνετική, εξ αποστάσεως  συνέντευξη με τον Κο Αντώνη Χασάπη, καθηγητή γαλλικής γλώσσας και φιλολογίας, με θέμα: Η Γαλλοφωνία στη Χαλκιδική.

Ε.Κ.:-  Κύριε Χασάπη, τί είναι η Γαλλοφωνία και γιατί την γιορτάζουμε σε ολόκληρο τον κόσμο;


Α.Χ.: - Η Γαλλοφωνία είναι ένα δίκτυο κρατών σε όλες τις ηπείρους, που έχουν ως συνδετικό κρίκο τη γαλλική γλώσσα. Ο Διεθνής Οργανισμός Γαλλοφωνίας ιδρύθηκε στις 20 Μαρτίου 1970 στο Παρίσι και αποτελείται από 84 κράτη, τα οποία μιλούν τη γαλλική γλώσσα ως μητρική, δεύτερη ή ξένη. Για τον λόγο αυτό ο Μάρτιος θεωρείται ο μήνας της Γαλλοφωνίας. Το σύνθημά της είναι: égalité, complémentarité, solidarité (ισότητα, αλληλοσυμπλήρωση, αλληλεγγύη), αξίες που προωθούνται παγκόσμια, μεταξύ των πολιτών και των κρατών. Η Ελλάδα εντάχθηκε στη Γαλλοφωνία το 2006, επισφραγίζοντας τους μακροχρόνιους δεσμούς φιλίας και συνεργασίας με την Γαλλία σε διάφορους νευραλγικούς τομείς, όπως ο επιχειρηματικός, ο χρηματοοικονομικός – τραπεζικός, ο ιατρικός και φαρμακευτικός τομέας, ο κατασκευαστικός, ο τεχνολογικός, ο διατροφικός και άλλοι.

Η Γαλλοφωνία συγκεντρώνει πλέον περισσότερο από το ένα τέταρτο των χωρών του κόσμου. Τα κράτη μέλη φιλοξενούν το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού, παράγουν το 11% της παγκόσμιας παραγωγής και το 15% του διεθνούς εμπορίου. Η Γαλλοφωνία, όρος που προσδιορίζει πολύ περισσότερα πράγματα από μια απλή γλωσσική κοινότητα, έστω κι αν η γαλλική γλώσσα παραμένει κοινός της παρονομαστής, μεταφέρει παντού στον κόσμο αξίες καθώς και ένα μήνυμα οικουμενικότητας και δημοκρατίας. Με τη συμμετοχή μας στη Γαλλοφωνία στηρίζουμε την πολυγλωσσία και μέσω αυτής την ελληνική γλώσσα, σε έναν κόσμο όπου μάς επιβάλλεται καθημερινά η αγγλική γλώσσα.

            Κάθε Μάρτιο, λοιπόν, γιορτάζεται η Γαλλοφωνία με ποικίλες πολιτιστικές δράσεις ανά τον κόσμο: παρουσιάσεις βιβλίων γαλλόφωνων συγγραφέων, προβολές ταινιών, παρουσιάσεις θεατρικών παραστάσεων, διοργάνωση συναυλιών, αφιερώματα επιφανών προσωπικοτήτων του γαλλόφωνου κόσμου, γαστρονομικές δράσεις και πολλές άλλες. Παρόμοια γεγονότα συμβαίνουν σε όλη την Ελλάδα, φυσικά και στη Χαλκιδική: στον Πολύγυρο, στην Αρναία, στα Μουδανιά, στην Καλλικράτεια, στην Κασσάνδρεια, στη Φούρκα, σχεδόν κάθε χρόνο, τα Σχολεία κυρίως, αλλά και κάποιοι Δήμοι, διοργανώνουν παρόμοιες δράσεις ανοιχτές στο κοινό, ομιλίες, παρουσιάσεις βιβλίων, προβολή ταινιών, εκδηλώσεις γαστρονομίας κλπ.

Ε.Κ.:-  Ποιά η θέση της γαλλικής γλώσσας στην Ευρώπη και στον κόσμο, σήμερα;  

Α.Χ.: - Η γαλλική γλώσσα, μαζί με την αγγλική, αποτελούν τις βασικές γλώσσες επικοινωνίας στις πέντε ηπείρους, γεγονός που εξηγεί την δυναμική τους και στην χώρα μας. Η γαλλική γλώσσα συνεχίζει να κατέχει σημαντική θέση στον κόσμο: μοναδική γλώσσα που ομιλείται και στις πέντε ηπείρους. Όπως και η αγγλική, η γαλλική γλώσσα είναι γλώσσα εργασίας των διεθνών οργανισμών στην Ευρώπη καθώς επίσης και την Αφρική. Η γαλλική είναι η μητρική γλώσσα περίπου 80 εκατομμυρίων ανθρώπων, πράγμα που την τοποθετεί στην 11η σειρά στον κόσμο (επί συνόλου περισσοτέρων από 2.000 γλωσσών) και στην 9η σειρά με 180 εκατομμύρια ανθρώπων, αν λάβουμε υπόψη όσους χρησιμοποιούν τη γαλλική ως δεύτερη γλώσσα. Ο αριθμός των ατόμων που εκτιμάται ότι «είναι σε θέση να χρησιμοποιούν περιστασιακά τη γαλλική γλώσσα» ανέρχεται σε περισσότερα από 250 εκατομμύρια.

Συμπερασματικά, σε ολόκληρο τον κόσμο, έτσι και στην Ευρώπη, έρευνες που διεξήχθησαν σε πολλές χώρες αποδεικνύουν ότι η γαλλική διατηρεί τη θετική εικόνα μιας γλώσσας χρήσιμης, απαραίτητης στον επαγγελματικό τομέα, αλλά επίσης μιας γλώσσας αδιάρρηκτα συνδεδεμένης με πανανθρώπινες αξίες. Η γαλλική γλώσσα διαθέτει το πλεονέκτημα της διεθνούς αναγνώρισης ως μεγάλη γλώσσα πολιτισμού, τεχνολογίας και ανάπτυξης.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, η γαλλική γλώσσα κρίνεται ως η δεύτερη απαραίτητη γλώσσα, μετά τα αγγλικά, στην αγορά εργασίας και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Πατρών σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή».

Ε.Κ.:-  Οι μαθητές της Χαλκιδικής μαθαίνουν γαλλικά;

Α.Χ.: - Η Γαλλοφωνία κληρονόμησε τις αρχές της δημοκρατίας και της ανθρωπιστικής φιλοσοφίας, τις οποίες πρεσβεύει, από την Ελλάδα, ενώ ένας σημαντικός όγκος λεξιλογίου της γαλλικής γλώσσας προέρχεται από την ελληνική. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, οι Έλληνες μαθητές επιλέγουν κυρίως τα γαλλικά ως δεύτερη ξένη γλώσσα, μετά τα αγγλικά. Τη θεωρούν εύκολη γλώσσα, όμορφη και κοντά στη δομή της ελληνικής γλώσσας. Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε βέβαια το γεγονός ότι, ειδικά στη βόρεια Ελλάδα, υπάρχει ακόμα, μια έντονη τάση προς τη γερμανική γλώσσα, εξαιτίας του μεγάλου μεταναστευτικού ρεύματος του ελληνικού πληθυσμού προς τη Γερμανία, κατά τη δεκαετία του ’60. Φτάνει να αναρωτηθούμε πόσες οικογένειες έχουν συγγενείς εκεί!

Στη Χαλκιδική, οι μαθητές επιλέγουν να μάθουν τη γαλλική γλώσσα από το Δημοτικό και συνεχίζουν στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο! Η συνεργασία των καθηγητών γαλλικής των Δημοτικών Σχολείων με τους αντίστοιχους των Γυμνασίων φέρνει εκπληκτικά αποτελέσματα στη γλωσσομάθεια των μαθητών, ώστε να φτάνουν στο επίπεδο των πρώτων πτυχίων, μόνο από τη Δημόσια Εκπαίδευση! Γεγονός που το αναγνωρίζουν και οι γονείς τους, στρέφοντας ολοένα και περισσότερο τα παιδιά τους στην εκμάθηση της γαλλικής γλώσσας.

Οι γονείς πλέον αντιλαμβάνονται τον ρόλο της Γαλλίας, καθώς και των άλλων γαλλόφωνων χωρών, στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο στερέωμα ως χώρα του πολιτισμού, της τέχνης, των ανθρωπιστικών επιστημών. Οι σύγχρονοι μελετητές - ερευνητές αρχαιολόγοι, νομικοί, φιλόλογοι, καλλιτέχνες, γλωσσολόγοι απαιτείται να γνωρίζουν τη γαλλική γλώσσα. Οι τομείς της τεχνολογίας, της πληροφορικής, της ιατρικής στη Γαλλία, διόλου ευκαταφρόνητοι, ωθούν τους εμπλεκόμενους να κατέχουν σε υψηλό επίπεδο τη γαλλική γλώσσα (τηλεπικοινωνίες, αεροδιαστημική, αποστολή και εγκατάσταση δορυφόρων TV, αεροπλάνα Mirage, Rafale, Concorde, Airbus, το πιο γρήγορο τρένο στον κόσμο TGV, αυτοκινητοβιομηχανίες - Citroen, Peugeot, Renault -, προγραμματισμός υπολογιστών, Ιατρικές έρευνες, Ινστιτούτο Παστέρ κλπ.). Επίσης, οι γονείς γνωρίζουν ότι η Γαλλία είναι πρώτη παγκόσμια δύναμη στη βιομηχανία αρωμάτων και καλλυντικών προϊόντων, ιδιαίτερη δύναμη στους τομείς της  αισθητικής, της διατροφολογίας, της εστίασης-τουρισμού και της γαστρονομίας-μαγειρικής. Για τους λόγους αυτούς, και τόσους άλλους που τώρα παραλείπονται, τα γαλλικά δίνουν την ευκαιρία στους μικρούς μαθητές για ένα αξιοσημείωτο μέλλον σε ότι αφορά στις ξένες γλώσσες και στην επαγγελματική τους εξέλιξη.

Ε.Κ.:-  Υπάρχουν γαλλόφωνοι επισκέπτες-τουρίστες στη Χαλκιδική; Πραγματοποιούνται ανάλογες συνεργασίες και επαφές; 

Α.Χ.: - Είναι γενικά αποδεκτό ότι οι ξένες γλώσσες, σε μια τουριστική περιοχή, είναι απαραίτητες. Η γλώσσα είναι το βασικό εργαλείο επικοινωνίας. Με τη γαλλική γλώσσα ως βάση μπορεί κάποιος να μάθει εύκολα όλες τις λατινογενείς γλώσσες (Ιταλικά, Ισπανικά, Ρουμάνικα και άλλες).  Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Τουρισμού της Ελλάδας, το 2017 έκλεισε με ρεκόρ γάλλων τουριστών στην Ελλάδα, που για πρώτη φορά άγγιξε τα 2 εκατομμύρια. Η Ελλάδα αναρριχήθηκε στον δεύτερο δημοφιλέστερο προορισμό των Γάλλων. Σε υψηλά επίπεδα κινείται ο γαλλόφωνος τουρισμός έως και σήμερα. Οι 3 δημοφιλέστερες περιφέρειες για την γαλλική αγορά, ως προς τον αριθμό των διανυκτερεύσεων, είναι: η Kρήτη, το Νότιο Αιγαίο και η Αττική. Ανοδική τάση παρουσιάζει και η βόρεια Ελλάδα. Με τις πτήσεις Θεσσαλονίκη - Γαλλία  να αυξάνονται διαρκώς, ο γάλλος επισκέπτης έχει πλέον εύκολη πρόσβαση στη βόρεια Ελλάδα και ειδικά στη Χαλκιδική.  

Από μαρτυρίες ιδιωτών, ελεύθερων επαγγελματιών, που δραστηριοποιούνται στο χώρο του Τουρισμού, τα τελευταία χρόνια διαπιστώνεται η μείωση των Άγγλων, Γερμανών, Ρώσων και η αργή, αλλά σταθερή αύξηση των Γάλλων και γαλλόφωνων επισκεπτών στη βόρεια Ελλάδα. Ο γαλλόφωνος τουρισμός επιστρέφει. Η Χαλκιδική αποτελεί έναν σταθερό προορισμό για εναλλακτικό τουρισμό, για γαστρονομικές δράσεις (Σιθωνία), για γνωριμία με τα τοπικά προϊόντα (βόρεια Χαλκιδική), για αναψυχή. Παντού πλέον συναντάμε γαλλόφωνους τουρίστες, στις λαϊκές αγορές, στα ξενοδοχεία, στα εστιατόρια.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι επίσημες επαφές των τελευταίων ετών διαφόρων Φορέων της Χαλκιδικής  με αντίστοιχους γαλλόφωνους Φορείς. Αναφέρω ενδεικτικά το Πρωτοκόλλο Συνεργασίας που έχει υπογραφεί μεταξύ της Περιφερειακής Ενότητας Χαλκιδικής και του Δήμου Λαβάλ Γαλλίας, στο πλαίσιο του οποίου πραγματοποιούνται διάφορες πολιτιστικές δράσεις (εκθέσεις φωτογραφίας) στην περιοχή Λαβάλ της Γαλλίας και στη Χαλκιδική από Έλληνες και /Γάλλους συμμετέχοντες. Κατά τη διαμονή τους, οι ερασιτέχνες Γάλλοι φωτογράφοι από τη Λαβάλ είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν σε όλο το Νομό αποτυπώνοντας στις φωτογραφίες τους τις ιδιαιτερότητες της Χαλκιδικής. Επισκέφθηκαν τον Γεροπλάτανο, την Αρναία, την Ουρανούπολη (Γύρος Αγίου Όρους με πλοίο), τα Αρχαία Στάγειρα (Ολυμπιάδα) και το Πάρκο Αριστοτέλη, τον Πολύγυρο, τα Μεταλλεία Γερακινής, την Ποτίδαια (Κανάλι), τη Σάνη, τη Νέα Φώκαια, την Άφυτο. Πραγματοποίησαν το Γύρο της Σιθωνίας (Νικήτη - Παρθενώνας - Λιμανάκι Συκιάς - Καβουρότρυπες - Βουρβουρού) και έκλεισαν τη διαμονή τους με την Αρχαία Όλυνθο και τον ορεινό ΤαξιάρχηΤο υλικό τους πρόκειται να προβλήθηκε σε έκθεση φωτογραφίας με θέμα τη Χαλκιδική που πραγματοποιήθηκε στη Λαβάλ. Ακόμα, πραγματοποιούνται εκπαιδευτικές συναντήσεις: φιλοξενία Γάλλων μαθητών και των συνοδών τους στον Πολύγυρο τον Απρίλιο 2019, όπως αντίστοιχα μαθητών από την Χαλκιδική που φιλοξενήθηκαν στη Γαλλία. Επίσης, η Δημοτική Βιβλιοθήκη Πολυγύρου, στο πλαίσιο της προώθησης και της γνωριμίας με τη γαλλική γλώσσα, διοργάνωσε συνάντηση γάλλων μαθητών με μαθητές των Δημοτικών Σχολείων της βόρειας Χαλκιδικής που διδάσκονται τη γαλλική γλώσσα. Κατά τη διάρκειά της έγινε ανάγνωση παραμυθιών και τα παιδιά έπαιξαν ομαδικά παιγνίδια στα γαλλικά. Οι παραπάνω δράσεις υποστηρίζονται από το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης, καθώς και από ιδιωτικές τοπικές επιχειρήσεις που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και προωθούν τα προϊόντα τους στη γαλλική-γαλλόφωνη αγορά. Αξιοσημείωτες είναι επίσης οι επίσημες επισκέψεις των τελευταίων ετών του Δήμου Κασσάνδρας στις Βρυξέλλες και στο Παρίσι, για την προβολή του τοπικού τουρισμού, καθώς και των προϊόντων της νότιας Χαλκιδικής.

Ε.Κ.:-  Ευχαριστούμε πολύ για τη συνέντευξη.

Α.Χ.: - Κι εγώ ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δίνετε να παρουσιάσουμε μαζί το συγκεκριμένο θέμα και να ενημερώσουμε το ευρύ κοινό!

 

Published in Πολιτισμός

Αργυρό τετράδραχμο της Μένδης, 460- 423 π.Χ.

 Γενειοφόρος Διόνυσος αναπαυόμενος επί όνου φέρει στο δεξί χέρι κάνθαρο. 

Στο πεδίο δεξιά καθήμενο κοράκι επί κισσού [πηγή: βιβλίο “Μακεδονίας Νόμισμα”, Συλλογή της Alpha Bank, σ. 87] 

Η ετυμολογία του ονόματος της αρχαίας Μένδης*

 

Κείμενο: ΜΟΝΑΧΟΣ ΚΟΣΜΑΣ ΣΙΜΩΝΟΠΕΤΡΙΤΗΣ

 

Το αρχαίο οικωνύμιο Μένδη δηλώνει πόλη της χερσονήσου της Κασσάνδρας (Παλλήνης), η οποία θεωρούνταν από τους αρχαίους συγγραφείς ως...

αποικία της Ερέτριας. Ανασκαφικά ευρήματα παρέχουν μαρτυρία ότι η Ερέτρια έστειλε εκεί το πρώτο κύμα αποίκων την εποχή του πρώτου ελληνικού αποικισμού, στα τέλη του 13ου – αρχές 12ου αι. π.Χ.[1]. Όσον αφορά τις απόπειρες ετυμολογικής ερμηνείας του οικωνυμίου, μέχρι πρόσφατα γίνονταν αποδεκτά τα εξής:

«Το όνομά της οφείλει η Μένδη σ’ ένα φυτό, τη μίνθη, ένα είδος άγριου δυόσμου που ακόμη φυτρώνει στα χωράφια της. Μίνθη υπήρχε και στην Ερέτρια, όπου αναφέρεται και δήμος Μινθούντος. Η μακεδονική προφορά, που τη χαρακτήριζε η υποκατάσταση των δασέων φθόγγων με τους μέσους, μετέτρεψε το όνομα σε Μίνδη και με αυτή τη μορφή το συναντούμε στα παλαιότερα νομίσματα της Μένδης του 6ου αιώνα π.Χ. Από τον 5ο αιώνα π.Χ. επικρατεί το όνομα Μένδη, ίσως από αττική επίδραση[2]».

 

Η ετυμολογία αυτή υποστηρίχθηκε πρώτα από τον Οικονόμο («Μίνδη-Μένδη, η πατρίς του Παιωνίου», Αρχαιολογική Εφημερίς 1924, 27-32) και στη συνέχεια έγινε αποδεκτή από όλους τους ερευνητές. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία ότι το οικωνύμιο Μένδη προέρχεται από το αρχαίο θρακικό *mendi «γάιδαρος», «άλογο» < ινδοευρωπαϊκό *mend(i)‑ «άλογο», πβ. θρακικό mezēna «ιππέας, καβαλάρης» (<ινδοευρωπαϊκό *mendiānā), που απαντά σε επιγραφή χρυσού δαχτυλιδιού που βρέθηκε στην περιοχή του Ντουβανλί της Φιλιππούπολης, με τη μορφή ΜΕΖΗΝΑΙ (δοτική ενικού αρσ. γένους του θρακ. mezēna)[3], η οποία είναι γραμμένη γύρω από την απεικόνιση ιππέα. Το όνομα Μεζηνα/ Μezēna ταυτίζεται με το όνομα της μεσαπικής θεότητος (Iuppiter) Menzana (επίσης από ινδοευρωπαϊκό *Mendiānā)το οποίο σημαίνει «ιππική θεότητα», στην οποία προσφέρονταν ως θυσίες άλογαΑπό την ίδια ρίζα προέρχονται τα αλβανικά mesmezi «επιβήτωρ ίππος»ρουμανικό mînz «επιβήτωρ ίππος» (λέξη που προέρχεται από δακικό υπόστρωμα), ιλλυρικό mandos «μικρό άλογο»[4]Η αλλαγή του βραχέος /e/ σε /i/ μαρτυρείται στην θρακική. Επίσης ο τύπος Μίνδη δεν εμφανίζεται στις αρχαίες πηγές ως παράλληλος τύπος του ονόματος της πόλεως Μένδη[5], αλλά έχει αποκατασταθεί βάσει της παρουσίας του θέματος μινδ- στην ονομασία ΜΙΝΔΑΙΟΝ (σε συντομογραφία επίσης ΜΙΝ) στα πρωιμότερα νομίσματα της πόλεως. Όμως ο πρώιμος αυτός τύπος του επιθέτου τοπικής καταγωγής μινδαίον μπορεί να εξηγηθεί ως αποτέλεσμα στένωσης του άτονου /e/ σε /i/ στο τοπικό θρακικό ιδίωμα, η οποία μαρτυρείται στους παράλληλους θρακικούς τύπους Desa-(kenthos) / Diza-(centus), Diza-(kenthos) < ινδοευρ. *dhweso «θεός», πβ. αρχ.ελλ. θεός. Επιπλέον, η περίοδος που μεσολαβεί ανάμεσα στους τύπους ΜΙΝΔΑΙΟΝ (το πρώτο νόμισμα χρονολογείται στα 520-480 π.Χ.) και ΜΕΝΔΑΙΟΝ (το πρώτο νόμισμα χρονολογείται στα 560-423 π.Χ.) είναι περίπου 60 έτη[6], δηλαδή όχι τόσο μεγάλη, ώστε να αποκλείει την παράλληλη ύπαρξη και των δύο τύπων. Εξάλλου τύποι σε μινδ‑ συνέχισαν να εμφανίζονται και αργότερα, παράλληλα με αυτούς σε mend[7]. Για τους λόγους αυτούς οι τύποι σε μινδ ήταν απλά παράλληλοι τύποι της ίδιας λέξης μενδαίον / μινδαίον και όχι οι αρχικοί.

 

Η ετυμολογία της Μένδης από την μίνθη «άγρια μέντα» είναι και φωνητικά προβληματική. Παρά το ότι η αποδάσυνση των ινδοευρ. ηχηρών κλειστών μαρτυρείται στην μακεδονική διάλεκτο της αρχαίας ελληνικής (ινδοευρ. /*bh/, /*dh/, /*gh/ > μακεδονικά /b/, /d/, /g/)[8], η αποδάσυνση των ινδ.ευρ. άηχων δασέων (/*ph/, /*th/, /*kh/) είναι άγνωστη. Για παράδειγμα η μακεδονική λέξη ἀβροῦτες, συγγενική της αττικής ὀφρῦς, πληθ. ὀφρύες «φρύδι», που αναφέρεται από τον Οικονόμο ως ένα πράδειγμα αποδάσυνσης στη μακεδονική, προέρχεται από ινδoευρ. h3bhr(e)uH, δηλαδή η μακεδονική παρουσιάζει αποδάσυνση του ινδoευρ. /bh/ και όχι του ινδoευρ. /ph/. O Τζιτζιλής έχει αποδείξει την ύπαρξη δύο τάσεων στη μακεδονική διάλεκτο, μίας με ηχηροποίηση (*ἀβρῦς) και μίας άλλης χωρίς ηχηροποίηση (*ἀφρῦς). Ο τελευταίος τύπος διασώζεται σήμερα στην σύγχρονη μακεδονική διάλεκτο, που μιλιέται στην Ορεινή Πιερία, π.χ. φρούτα «πλεκτή διακόσμηση στην περιφέρεια ενός υφαντού». Και το αρχ. μακεδ. γαβαλά, συγγενικός τύπος του αττικού κεφαλή, που παρατίθεται από τον Οικονόμο ως ένα άλλο παράδειγμα αποδάσυνσης στην μακεδονική, ανάγεται σε ινδοευρ. *ghebh, δηλαδή σε τύπο με ηχηρά δασέα[9].

 

Η λέξη μίνθη οπωσδήποτε είναι δάνεια από μία υποστρωματική προελληνική (το πιθανότερο μη ινδοευρωπαϊκή) γλώσσα[10]. Για τον λόγο αυτόν δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι το άηχο δασύ /th/ στην λέξη μίνθη προέρχεται από ινδοευρ. δασύ /dh/, ώστε στη μακεδονική διάλεκτο που μιλιόταν στη Μένδη να γίνει μη δασύ /d/. Εάν υπήρχε φαινόμενο αποδάσυνσης, όπως υποστηρίζουν ο Οικονόμος και η Βοκοτοπούλου, το άμεσο αποτέλεσμα θα ήταν Μίντη και όχι Μίνδη. Πέρα από αυτό, η αρχαία ελληνική δεν διαθέτει τύπο της λέξης μίνθη με /e/ στην θέση του /i/ (*μένθη), ο οποίος θα μπορούσε να εξηγήσει την διπλοτυπία Μίνδη / Μένδη[11]Για τους λόγους αυτούς καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Μένδη αποτελεί θρακικό δάνειο στα αρχαία ελληνικά.

 

Η ετυμολογία από το θρακικό *mend(i) «γάιδαρος» επιβεβαιώνεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα στον τόπο της αρχαίας πόλης· 38 νομίσματα, που βρέθηκαν κατά την διάρκεια των ανασκαφών, απεικονίζουν στον εμπροσθότυπο μόνο έναν γάιδαρο, το ιερό ζώο του Διονύσου, σε διάφορες σκηνές (29 από αυτά είναι τα πρωιμότερα νομίσματα, χρονονολογούμενα μεταξύ 520-480 π.Χ.)· 12 νομίσματα απεικονίζουν στον εμπροσθότυπό τους τον Διόνυσο ή τον Ήφαιστο, ανακεκλιμένους στη ράχη ενός όνου· 5 νομίσματα απεικονίζουν Σατύρους με έναν όνο· 11 μεταγενέστερα νομίσματα απεικονίζουν μόνο την κεφαλή του Διονύσου· 2 νομίσματα απεικονίζουν την κεφαλή του Διονύσου στον εμπροσθότυπό τους και έναν όνο στον οπισθότυπό τους[12]. Η ισχυρότατη σύνδεση του όνου με την λατρεία του Διονύσου είναι αναμφισβήτη, ενώ δεν χρειάζεται να αναφερθούμε στην διάδοση της καλλιέργειας της αμπέλου στην περίφημη για το κρασί της Μένδη. Πέρα όμως από αυτά, πρέπει να υποθέσουμε ότι στην πόλη υπήρχε και σημαντικός ναός του Διονύσου[13]. Παρόμοια περίπτωση τόπου, που έλαβε την ονομασία του από ένα σύμβολο στενά συνδεδεμένο με την λατρεία του Διονύσου από τους Θράκες στην Χαλκιδική είναι το όρος Κισσός (ο σημερινός Χορτιάτης) και η ομώνυμη θρακική πόλη σε αυτό. Δεν χρειάζεται φυσικά να υπενθυμίσουμε την θρακική προέλευση της λατρείας του Διονύσου[14].

Χάρτης των αρχαίων πόλεων της Χαλκιδικής. Σημειώνεται η Μένδη.

 

Ένα άλλο σημαντικό συμπέρασμα που προκύπτει με βάση και τα παραπάνω στατιστικά, είναι ότι το βασικό θέμα των νομισμάτων της Μένδης δεν είναι ο Διόνυσος αφ’ εαυτό, αλλά ο «ιερός όνος». Τα νέα νομίσματα με την γενειοφόρα εικόνα της θεότητος στον εμπροσθότυπο εμφανίζονται αρκετά αργότερα, περίπου στο 460 π.Χ.[15]. Συνεπώς τον κεντρικό ρόλο στη λατρεία της Μένδης κατέχει ο όνος. Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται και από την απεικόνιση του «ιερού όνου» σε ορθογώνιο σφράγισμα κεραμίδας στέγης, που βρέθηκε στη Μένδη[16]. Η Knoblauch υποστηρίζει ότι ο όνος έχει χρησιμοποιηθεί ως απεικόνιση του ίδιου του Διονύσου. Οι χρήστες των νομισμάτων θα μπορούσαν να τον αναγνωρίσουν μέ αυτήν την ζωομορφική απεικόνιση. Επιπλέον η ίδια ισχυρίζεται ότι ο Ήφαιστος δεν είναι μόνο μία πιθανή, αλλά η σωστή ταύτιση της ανθρώπινης μορφής στη ράχη του όνου στα νομίσματα της Μένδης. Κατά τη γνώμη της, εάν δεχθούμε ότι ο όνος αντιπροσωπεύει τον Διόνυσο, είναι πιο πιθανό ότι αυτός που βρίσκεται στην πλάτη του είναι ο Ήφαιστος[17]. Συνδυάζοντας τη βασική σημασία που κατέχει ο όνος στη λατρεία της Μένδης με τη θρακική προέλευση του ονόματος της πόλης, είναι απαραίτητο να σκεφθούμε μήπως ο όνος ήταν αρχικά το κέντρο της λατρείας των Θρακών στη Μένδη, χωρίς σύνδεση με τον Διόνυσο. Δηλαδή, μήπως τελικά ο όνος ήταν στην πραγματικότητα μία καθαρά ιππική θεότητα (όπως ο μεσαπικός Menzana), ο οποίος μόνο σε μεταγενέστερη περίοδο ταυτίστηκε με τον Διόνυσο.

Από την ίδια θρακική ρίζα με την Μένδη προέρχεται το νεοελληνικό όνομα κυρ-Μέντιος, που χρησιμοποιείται ως επωνυμία ενός γαϊδάρου (ακριβώς όπως το όνομα κυρα-Μαριώ χρησιμοποιείται ως επωνυμία μιας αλεπούς)[18]. Το όνομα Μέντιος θα μπορούσε να προέλθει είτε από ένα επίθετο Μενδίων ή Μένδιος [ὄνος] «όνος της Μένδης», εξαιτίας της ευρείας αναγνωρισιμότητάς του μέσα από τα νομίσματά της, ως «λαλούν σύμβολον» του κύριου εξαγωγικού προϊόντος της Μένδης, του περίφημου Μενδαίου οίνου[19] ή απευθείας από θρακικό mendi «γάιδαρος» ως επιβίωση από ένα θρακικό υπόστρωμα.

Η ορθή ετυμολογική ερμηνεία του οικωνυμίου Μένδη εμπλουτίζει τις γνώσεις μας σχετικά με την ιστορία της αρχαίας πόλης και όλης της Χαλκιδικής. Οι Ερετριείς άποικοι δεν ήταν ούτε οι ιδρυτές της Μένδης ούτε οι εισαγωγείς της λατρείας του Διονύσου. Προφανώς βρήκαν εκεί μία ανθηρή θρακική πόλη, με μία ισχυρή λατρεία του όνου, πιθανότατα σε έναν σημαντικό ναό, συνδεδεμένο ή μη συνδεδεμένο με τον Διόνυσο. Προσέλαβαν την λατρεία αυτήν από τους Θράκες και βαθμιαία της έδωσαν έναν ανθρωπομορφικό χαρακτήρα, εστιάζοντας περισσότερο στον ίδιο τον Διόνυσο, παρά στον ιερό όνο του. Ωστόσο η μνήμη του όνου παρέμεινε ισχυρή και επιβίωσε στην νεολληνική επωνυμία κυρ-Μέντιος, η οποία προέρχεται από τη Χαλκιδική.

 

*Το άρθρο είναι τμήμα της μελέτης “Linguistic Evidence on the Natural Environment of Halkidiki: Oiconyms and Toponyms”, που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της Αριστείας «Μεταλεία, ελιές και μοναστήρια: όψεις της περιβαλλοντικής ιστορίας της Χαλκιδικής» και χρηματοδοτήθηκε από το ΓΓΕΤ Πρόγραμμα Αριστεία ΙΙ, Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και διά βίου μάθηση».

 

[1] Ι. Βοκοτοπούλου, «Η Χαλκιδική στους αρχαίους χρόνους», Χαλκιδική, επιμ. Ι. Βοκοτοπούλου, Ι. Παπάγγελος, Αθήνα: Ι. Κοινόβιο Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ορμυλίας, 2002, 53.

[2] Βοκοτοπούλου, ό.π., 53.

[3] Η επιγραφή θεωρούνταν ως θρακική, αλλά ο Τζιτζιλής («Παρατηρήσεις στις “θρακικές” επιγραφές του Ντουβανλίι», στο Α.-Φ. Χρηστίδης, D. Jordan (επιμ.), Γλώσσα και μαγεία: κείμενα από την αρχαιότητα, Αθήνα: Ιστός, 1997, 133-4) την έχει εξηγήσει ικανοποιητικά από τα ελληνικά, εκτός από το ΜΕΖΗΝΑ, το οποίο αποδέχεται ότι είναι θρακικό.

[4] I. Duridanov, Ezikăt na Trakite, Sofia 1976, 77, 90-1· Τζιτζιλής, ό.π., 133-4.

[5] Δ. Γεροθανάσης, Διονυσιακά στοιχεία στα νομίσματα της Χαλκιδικής, αδημ. διδ. διατρ., Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ, 2011, 20-36· Οικονόμος, ό.π., 27-32.

[6] Γεροθανάσης, ό.π., 20, 27.

[7] Π.χ. σε νομίσματα του πρώτου μισού του 4ου αι. π.Χ., βλ. Γεροθανάσης, ό.π., 35-6, αρ. 59, 66.

[8] Η πρόσφατη γλωσσολογική έρευνα έχει αποδείξει πέρα από κάθε αμφιβολία τον ελληνικό χαρακτήρα της μακεδονικής γλωσσικής ποικιλίας, βλ. J.M. Dosuna, «Η αρχαία μακεδονική ως ελληνική διάλεκτος: Κριτική επισκόπηση της πρόσφατης έρευνας», Aρχαία ΜακεδονίαΓλώσσαιστορίαπολιτισμός, επιμ. Γ. Γιαννάκης, Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012, 78. Για τον λόγο αυτόν, όπου στην μελέτη μας χρησιμοποιούμε τον όρο μακεδονική, αναφερόμαστε στην συγκεκριμένη διάλεκτο της αρχαίας ελληνικής και φυσικά όχι σε μία διαφορετική γλώσσα.

[9] Dosuna, ό.π., 68.

[10] P. Chantraine, Dictionnaire étymologique de la langue grecque, vol. 3, Paris 1974, λ. μίνθη.

[11] Οικονόμος, ό.π., 30.

[12] Γεροθανάσης, ό.π., 20-36, 72-9.

[13] Γεροθανάσης, ό.π., 80, 124, 131-6.

[14] Βλ. Μ. Μανωλεδάκης, «Κισσός. Προσέγγιση της ιστορίας μιας αρχαίας θρακικής πόλης», Η Θράκη στον ελληνορωμαϊκό κόσμο, Πρακτικά του 10ου Διεθνούς Συνεδρίου Θρακολογίας, Αθήνα 2007, 361.

[15] A.M. Knoblauch, “Myth and Message in Northern Greece: Interpreting the Classical Coins of Mende”, στο K.J. Hartwick, M. Hurgeon (επιμ.), Stephanos: Studies in Honor of B.S. Ridgway, Philadelphia 1998, 156.

[16] Ι. Βοκοτοπούλου, «Ανασκαφή Μένδης», Το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και Θράκη 2 (1988), 335 και εικ. 3.

[17] Knoblauch, ό.π., 157-60.

[18] Η ετυμολογία του κυρ-Μέντιος από το θρακ. *mend(i) έχει προταθεί πρώτα από τον Χρ. Τζιτζιλή, Ελληνική και Θρακική (υπό δημοσ.).

[19] Βοκοτοπούλου, «Η Χαλκιδική στους αρχαίους χρόνους», ό.π., 53.

 

 

Δημοσιεύθηκε στο 19ο τεύχος του πολιτισμικού περιοδικού «Κύτταρο Ιερισσού», σ. 22

Published in Πολιτισμός

Την Καθαρά Δευτέρα 2 Μαρτίου ο Σύνδεσμος Φίλων Λαογραφίας και Παράδοσης Αθύτου μαζί με την Κοινωφελή Επιχείρηση Δήμου Κασσάνδρας,μας προσκαλούν να γιορτάσουμε μαζί τα κούλουμα και το πέταμα του χαρταετού.

Η γιορτή θα πραγματοποιηθεί στην παραλία Αθύτου στις 12:00 το μεσιμερι,θα υπάρχει φασολάδα και παραδοσιακά εδέσματα,την εκδήλωση θα πλαισιώνουν χορευτικά τμήματα.

 

Published in Πολιτισμός
Δευτέρα, 10 Φεβρουαρίου 2020 16:00

1ο Καρναβάλι Νέας Φώκαιας

Καρναβαλική εκδήλωση διοργανώνει το Τοπικό Συμβούλιο Ν.Φώκαιας σε συνεργασία με τον Αθλητικό Σύλλογο Ν.Φώκαιας, την Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2020. Παράλληλα, τη βοήθειά τους θα προσφέρουν ο Πολιτιστικός Σύλλογος, ο Σύλλογος Γυναικών και οι Σύλλογοι Γονέων και Κηδεμόνων όλων των σχολικών μονάδων Ν.Φώκαιας.

Η εκδήλωση έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις 12.00 και περιλαμβάνει παρέλαση αρμάτων και πεζοπόρων τμημάτων καθώς επίσης και αποκριάτικο γλέντι με άφθονο φαγητό και κρασί αλλά και πλούσια δώρα.

Η Ν.Φώκαια μας περιμένει όλους για να ξεφαντώσουμε μαζί σε αποκριάτικους ρυθμούς.

Published in Πολιτισμός

Μία όμορφη εκδήλωση αφιερωμένη στην Μητέρα πραγματοποίησε σήμερα ο Σ.Φ.Λ.Π.Αφύτου στο εστιατόριο Σουσουράδα. Κατά την διάρκεια της εκδήλωσης είχαμε την χαρά να παρακολουθήσουμε ένα θεατρικό δρώμενο γραμμένο από την Μανία Σμυρλή"Μανα στα πρόθυρα νευρικής κρίσης" Ευχαριστούμε την Μανία Σμυρλή, την Ελένη Παυλή, τον Αλέξανδρο Αλεξό και την Πηνελόπη Μυλωνά για την άψογη ερμηνεία τους. Ευχαριστούμε επίσης την Ιωάννα Κατσάνη για την παραχώρηση της αίθουσας. Ευχαριστούμε θερμά την παρουσία τους την κ.Αναστασια Χαλκιά Δήμαρχο Κασσάνδρας, τους Αντιδημάρχους Παύλο Πατζίκη, Φωτεινή Μίζογλου, τους Δημοτικούς Συμβούλους Αστέριο Κατσάνη,Γιάννη Σερέτη, Κρυσταλλία Βαμβακά και Μορφούλα Γραμμένου, τον Παντελή Χατζηανδρέου Πρόεδρο της Δημοτικής Κοινότητας Κασσάνδρειας. Τους Τάσο Τσιμικλή και Βάσω Σχοινά για την βιντεοσκόπηση και όλους όσους παραβρέθηκαν σε αυτήν την όμορφη εκδήλωση. Χρόνια Πολλά στις μαμάδες όλου του κόσμου!!!
Σύνδεσμος Φίλων Λαογραφίας και Παράδοσης Αφύτου

Published in Πολιτισμός

Σήμερα πραγματοποιήθηκε στο κτίριο του Λαογραφικού Μουσείου Αφύτου η κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του Συλλόγου μας. Ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία τους τον Ιερέα της Αφύτου π. Κωνσταντίνο Παρθενιώτη, την Δήμαρχο Κασσάνδρας κ. Αναστασία Χαλκιά, τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Αθανάσιο Αλβανό, τους Αντιδημάρχους κ. Παύλο Πατζίκη και Φωτεινή Μίζογλου, τους Δημοτικούς Συμβούλους κ. Αστέριος Κατσάνη και Μαρία Παπαδημητρίου, τον Πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας κ. Λεωνίδα Παπαβασιλείου και όλο το τοπικό Συμβούλιο. καθώς και όλους όσους παραβρέθηκαν σε αυτήν την όμορφη εκδήλωση. Ευχόμαστε σε όλους μια καλή και δημιουργική χρονιά γεμάτη υγεία και κυρίως ομόνοια για το καλό του τόπου μας.
Ευχαριστούμε πολύ τον κ Κώστας Σιούζος για την υπέροχη βασιλόπιτα.

Με Εκτίμηση

Το Δ.Σ του Σύνδεσμου Λαογραφίας και Παράδοσης Αθύτου.

Published in Πολιτισμός

Χριστουγεννιάτικα κάλαντα, παραδοσιακά τραγούδια και ευχές δέχτηκε και μοίρασε σήμερα από το πρωί ο Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας.

Ο κ. Τζιτζικώσταςμε τη σύζυγό του Ελεάνα και τα δυο παιδιά τους υποδέχτηκανσήμερα στην έδρα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας συλλόγους, φορείς και Αρχές, που έψαλαν τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα, και αντάλλαξαν ευχές με τους επισκέπτες και το προσωπικό της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Τα κάλαντα είπαν στον κ. Τζιτζικώσταμεταξύ άλλων η μπάντα του Γ’ Σώματος Στρατού και της Ελληνικής Αστυνομίας, η Φιλαρμονική του Δήμου Θεσσαλονίκης και του Δήμου Λαγκαδά, στελέχη της ΚΝΕ, τα μέλη του Συλλόγου Λεχριτών Θεσσαλονίκης, του Σωματείου «Ο Σωτήρ», του Χορευτικού Συλλόγου «Ο Μύτικας», του Συλλόγου Πολυτέκνων «Άγιοι Πάντες» και του Πολιτιστικού Συλλόγου Εντοπίων Νέας Εφέσου «Το Στουπί».

Σε δηλώσεις του ο Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας επισήμανε: «Σήμερα η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει κατακλυστεί από ευχές, τραγούδια και χριστουγεννιάτικες μελωδίες. Θέλω να ευχηθώ χρόνια πολλά και καλά Χριστούγεννα σε όλους. Το 2020 θα είναι μια πολύ σημαντική χρονιά για τη χώρα μαςκαι σαφώς καλύτερη από το 2019. Ενωμένοι, όλοι μαζί θα καταφέρουμε να ξεπεράσουμε όλες τις δυσκολίες. Εύχομαισε όλους, υγεία και ευτυχία προσωπική και οικογενειακή, προκοπή και δύναμη στον καθένα ξεχωριστά

Published in Πολιτισμός

Η Εθνική Αντίσταση εναντίον των στρατευμάτων κατοχής 1941-1944, προέκταση και ολοκλήρωση του Έπους της Αλβανίας, των Μακεδονικών Οχυρών και της Μάχης της Κρήτης, υπήρξε έργο όλων των Ελλήνων που, με τις όποιες δυνάμεις τους, αντιτάχθηκαν στους κατακτητές και πολέμησαν για το πανάκριβο αγαθό της ελευθερίας ενάντια στον ναζισμό και στον φασισμό.

Για να αποδοθεί έμπρακτα ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε όλους εκείνους -άνδρες, γυναίκες και παιδιά- που αγωνίστηκαν, βασανίστηκαν ή έπεσαν ηρωικά προσφέροντας τα μέγιστα στον υπέρ πάντων αγώνα του λαού μας στα μαύρα χρόνια της κατοχής, η Ελληνική πολιτεία καθιέρωσε με το άρθρο 10 του Ν.1285/1982 την επέτειο της Μάχης του Γοργοποτάμου ως ημέρα πανελλήνιου Εορτασμού της Εθνικής μας Αντίστασης. Η ανωτέρω μάχη-σταθμός της αντιστασιακής δράσης στην Ελλάδα, αποτελεί ταυτόχρονα, χάρη στον ενωτικό της χαρακτήρα, φωτεινό παράδειγμα για τις επερχόμενες γενιές», σημειώνεται στη σχετική εγκύκλιος (αριθμ. πρωτ. 79944/12-11-2019 και ΑΔΑ:ΨΩ1Υ46ΜΤΛ6-Ο2Ε)  που εξέδωσε το Τμήμα Ποιότητας και Εθιμοτυπίας του Υπουργείου Εσωτερικών για τον εορτασμό της Εθνικής Αντίστασης σε όλη την επικράτεια.

Ο φετινός εορτασμός της Εθνικής Αντίστασης στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 24 Νοεμβρίου 2019, το δε πρόγραμμα του εορτασμού  περιλαμβάνει:

α) Γενικό σημαιοστολισμό σε όλη τη διοικητική περιφέρεια της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης από τις 8 το πρωί μέχρι τη δύση του ηλίου την ημέρα της εορτής.

β) Φωταγώγηση σε όλη τη διοικητική περιφέρεια της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης όλων των καταστημάτων του δημοσίου, των ΟΤΑ, καθώς και των καταστημάτων των ΝΠΔΔ και των τραπεζών από τη δύση του ηλίου μέχρι τις πρωινές ώρες της επόμενης της εορτής.

Ειδικότερα στη Θεσσαλονίκη, έδρα της Μητροπολιτικής Ενότητας, πλην του γενικού σημαιοστολισμού και της φωταγώγησης, θα λάβουν χώρα οι εξής εκδηλώσεις:

α) 10.15 π.μ.: Επίσημη Δοξολογία στον Ιερό Ναό της Του Θεού Σοφίας 

β) 10.45 π.μ. Χαιρετισμοί από τους εκπροσώπους των Αντιστασιακών Οργανώσεων στο χώρο του μνημείου Εθνικής Αντίστασης (Νέα Παραλία)

γ) Κατάθεση στεφάνων από τους:

  • Εκπρόσωπο του Πρωθυπουργού και της Κυβέρνησης,
  • Εκπρόσωπο του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων,
  • Στρατηγό Διοικητή Γ΄ Σώματος Στρατού,
  • Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας,
  • Αντιπεριφερειάρχη Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης,
  • Δήμαρχο Θεσσαλονίκης,
  • Γενικό Επιθεωρητή Αστυνομίας Βορείου Ελλάδος,
  • Εκπροσώπους Αντιστασιακών Οργανώσεων, Πολιτικές Νεολαίες,

καθώς και εκπροσώπους Νομικών Προσώπων ή άλλων Φορέων που  επιθυμούν να τιμήσουν τον εορτασμό της Εθνικής Αντίστασης.

Published in Πολιτισμός

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1912 ΜΗΝΑΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΣΣΑΝΔΡΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ

Στο βιβλίο του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Γ. ΣΤΑΜΟΥ « Η ηρωική Κασσάνδρα ανά τους αιώνες» αναφέρεται ότι: Όταν τον Οκτώβριο του 1912 ο νικηφόρος Ελληνικός στρατός προήλαυνε προς την πόλη του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκη, μία 30μελής ομάδα Ελλήνων ανταρτών, με αρχηγό τον Κρητικό αξιωματικό ΑΝΤΥΠΑ, αποβιβάστηκε στην παραλία της ΑΘΥΤΟΥ στην τοποθεσία Δάφνη. Οδηγός τους ήταν ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΖΑΧΟΣ από την ΒΑΛΤΑ. Αυτός ήταν γιος δασκάλου που υπηρέτησε στην ΒΑΛΤΑ και μετά χειροτονήθηκε ιερέας.
Με τους αντάρτες αυτούς ενώθηκαν και άλλοι υπό τον αξιωματικό ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟ. Μεταξύ των ανταρτών αυτών ήταν και ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΑΤΑΣΙΟΣ από την ΑΘΥΤΟ και ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΑΛΑΡΙΝΙΩΤΗΣ από την ΚΑΛΑΝΔΡΑ.
Οι αντάρτες αυτοί κατευθύνθηκαν προς την ΒΑΛΤΑ με σκοπό να την απελευθερώσουν από τους Τούρκους κατακτητές. Πρώτος μεταξύ των ανταρτών εισήλθε στην ΒΑΛΤΑ ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΑΤΑΣΙΟΣ.
Στη ΒΑΛΤΑ υπήρχε τότε ένα μικρό έφιππο σώμα τουρκικής χωροφυλακής εγκατεστημένο στο χώρο του σημερινού Αστυνομικού Τμήματος Κασσάνδρας.
Οι Τούρκοι αυτοί χωροφύλακες όταν πληροφορήθηκαν ότι ο Ελληνικός τακτικός στρατός είχε ήδη περάσει το Σαραντάπορο, ύστερα από σχετική διαταγή, αναχώρησαν για τη Θεσσαλονίκη.
Την 10η Οκτωβρίου 1912 επέστρεψαν στη ΒΑΛΤΑ από τις Σποράδες αρκετοί Κασσανδρινοί. Λέγεται ότι δεν βρήκαν κανέναν Τούρκο χωροφύλακα εκτός από τον Διοικητή τους ΕΤΕΜ ΑΦΕΝΤΗ.
Είναι προφανές λοιπόν ότι οι ως άνω αντάρτες εισερχόμενοι στη ΒΑΛΤΑ δεν αντιμετώπισαν καμία αντίσταση. Ελευθέρωσαν την πρωτεύουσα της ΚΑΣΣΑΝΔΡΑΣ εις το όνομα του τότε βασιλέα ΓΕΩΡΓΙΟΥ.
Ταυτόχρονα με τους αντάρτες έφθασε στη ΒΑΛΤΑ έφιππος και ο Οικονόμος του Μετοχίου του Αγίου Παύλου, ο Μοναχός ΑΝΘΙΜΟΣ. Είχε μαζί του και μια μεγάλη Ελληνική σημαία. Την τοποθέτησε αμέσως στο κτίριο του Τελωνείου, κοντά στην πλατεία, αφού βέβαια πρώτα κατέβασε την υπάρχουσα εκεί Τούρκικη σημαία.
Ο λαός της ΒΑΛΤΑΣ συγκεντρώθηκε στην πλατεία και υπό φρενίτιδα ενθουσιασμού αφού παρήλασε με συγκίνηση προ του Συμβόλου της Ελευθερίας κατευθύνθηκε προς τον Ιερό Ναό της Γεννήσεως της Θεοτόκου όπου τελέστηκε Δοξολογία.
Έτσι λοιπόν ήρθε η λευτεριά στη ΒΑΛΤΑ και δι΄ αυτής σε όλη την ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ. Το γεγονός αυτό λέγεται ότι συνέβη λίγες μέρες νωρίτερα από την απελευθέρωση της ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ.
Οι πρόκριτοι της ΒΑΛΤΑΣ ,τις επόμενες μέρες, επειδή ήθελαν να μάθουν αν λευτερώθηκε και η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ έστειλαν εκεί τον ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟ Δ. ΛΑΣΚΑΡΗ . Αυτός επέστρεψε μετά 6ημέρου φέρνοντας το χαρμόσυνο μήνυμα και Ελληνική εφημερίδα.
Προς το τέλος του Οκτωβρίου 1912 ήλθε στη ΒΑΛΤΑ μία 30μελής ομάδα τακτικού πλέον στρατού , υπό τον Λοχαγό ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ, για την τήρηση της τάξης.
Ο Λοχαγός αυτός επέβαλε «προσωπική εργασία» στους κατοίκους και έτσι μέσα σε λίγες μέρες κατασκευάστηκε η πλατεία της ΒΑΛΤΑΣ. Έφυγε από τη ΒΑΛΤΑ προς ΕΠΑΜΩΜΗ στις 10 Νοεμβρίου 1912.
Για τον Τούρκο Διοικητή ΕΤΕΜ αναφέρονται τα εξής: Κατ΄αρχήν μιλούσε πολύ καλά τα Ελληνικά. Είχε γενικώς φιλελληνικά αισθήματα και είχε την εκτίμηση των κατοίκων της ΚΑΣΣΑΝΔΡΑΣ. Καλομεταχειριζόταν τις Βαλτιώτισες που είχε στη δούλεψή του. Τις έδιδε δώρα Χριστούγεννα και Πάσχα και όταν παντρευόταν τις προίκιζε. Μία από αυτές ήταν η Βαλτιώτισα ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΛΕΙΒΑΔΙΩΤΗ η οποία εργαζόταν στο Διοικητήριο ως μαγείρισσα.
Ο Διοικητής αυτός όταν οι Έλληνες αντάρτες εισήλθαν στη ΒΑΛΤΑ, φοβούμενος μήπως συλληφθεί , δεν έμεινε στο Διοικητήριο αλλά προτίμησε να πάει στο σπίτι φίλου του Βαλτιώτη.
Όταν βέβαια έμαθε και αυτός ότι λευτερώθηκε και η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ , αφού πρώτα δώρισε σε φίλους του κατοίκους της ΒΑΛΤΑΣ όλα τα έπιπλα και σκεύη του Διοικητηρίου, ναύλωσε ιστιοφόρο του ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΣΑΛΑ και μαζί με τους υπόλοιπους υπαλλήλους του Τούρκους αναχώρησε για την ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.
Εκεί αναφέρεται ότι ίδρυσε, στην οδό Εγνατία, κοντά στα λουτρά Ολύμπια, ένα χάνι ονομαζόμενο Τουρκο-χάνι όπου πήγαιναν κατά προτίμηση οι Κασσανδρινοί που επισκέπτονταν για διάφορες δουλείες τους την ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.
Έτσι λοιπόν η ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ λευτερώθηκε από τους Τούρκους κατακτητές ύστερα από 482 έτη δουλείας.

Published in Πολιτισμός
Σελίδα 1 από 12
Σύννεφο Ετικετών
Google Ads
Δημοφιλής
Τηλέφωνα Δήμων
Sponsors